Simsim...सिमसिम...

पुस्तौँदेखि चल्दै आएको बालिघरे प्रथाका कारण लुगा सिउने दमाई र फलामको काम गर्ने कामीहरूले श्रमअनुसारको मूल्य पाउन सकेका छैनन् । काठमाडौँ उपत्यका र आसपासका क्षेत्रमा समेत यो प्रथाले दहृोसँग जरा गाडेको छ । उपत्यकाको तीन जिल्ला मध्येको एक ललितपुरको दक्षिणी पहाडि भेगमा यो प्रथा झनै मौलाउँदै गएको छ । लुगा सिइदिएबापत दमाईले र फलामका औजार तयार गरिदिए बापत कामीले वाषिर्क रुपमा केही अन्न पाउने गर्छन् । यसरी पाउने अन्नलाई स्थानीय बोली चालीमा बाली भन्ने चलन छ । यसरी बालि लिने प्रथालाई बालिघरे प्रथा भनिन्छ । काम गरिदिए वापत अन्नदिने दातालाई परम्परादेखि नै विष्ठ भनिदैँ आएको छ । श्रम विभाजनका कारण दमाई, कामीलगायत समाजमा पछाडि पारिएका जातका मानिसहरूले वषौँदेखि बाल्रि्रथा अर्न्तर्गत श्रमसँग अन्न साट्दैआएका छन् । अन्नसँग श्रमसाट्ने चलन कहिलेदेखि चल्यो भन्ने तथ्य अहिलेसम्म एकिन हुनसकेको छैन । यद्यपी श्रमविभाजन र जातिपाति छुट्याइएको समयदेखि नै यो परम्परा शुरू भएको विश्वास गर्न सकिन्छ । अधिकारकर्मी मानवधिकार गृहका सदस्य विष्णुबहादुर खत्री आप\mना बाबुबाजेको पालादेखि नै यो प्रथा चल्दै आएको बताउँछन् । उता दे...

बाह्र वर्षा खोलो र्फकन्छ भने झै माओवादीले सत्ता कब्जा गर्नको लागि थालेको जनयुद्धको बाह्रवर्षछि सत्ताको बागडोर सम्हाल्न आईपुगेका छ । उसले भने जस्तो जनवादी गणतन्त्र ल्याउन नसकेपनि उसले यसलाई आप\mनो सफलताको रुपमा व्याख्या गरेको छ । यद्यपी उनीहरुले वर्तमान प्रतिस्पर्धात्मक राजनीति आप\mनो लक्ष्य नभई जनगणतन्त्र हुँदै समाजवाद भएको बताएको छ । यसको पुष्टि प्रचण्ड र मोहन बैद्यका पछिल्ला अभिव्यक्तिले गर्छ । सरकारको नीति तथा कार्यक्रममा बोल्दै प्रधानमन्त्री तथा माओवादी अध्यक्ष पुष्कमल दाहालले जनगणतन्त्र आप\mनो पार्टर्ीीे लक्ष्य भएको बताएका छन् । त्यसको केही दिनअघि माओवादीमा प्रभावशालि तथा हार्डलाईनरको रुपमा चिनिदैँ आएका मोहन बैद्यले समेत रिपोर्टस क्लबको एक साक्षात्कार कार्यक्रममा पार्टर्ीीे अन्तीम लक्ष्य जनवादी गणतन्त्र भएको उल्लेख गर्दै संसदीय व्यवस्था अस्वीकार भनेर अभिव्यक्ति दिएका छन् । बैद्यले देश विकासको बाधक संसदीय व्यवस्था भएको भन्दै जनगणतन्त्र विना देश विकास सम्भव नभएको समेत दावी गरेका थिए । बहुमतीय प्रतिस्पर्धा मार्फ संविधानसभाको निर्वाचनमा सबैभन्दा ठूलो दलको हैसियत प्राप्त माओवादीको पछिल...